Należy rozważyć czy na obecnym etapie prac konieczne jest wprowadzenie specjalnego podatku węglowodorowego, zwłaszcza biorąc pod uwagę wyrażony przez rząd zamiar przesunięcia jego obowiązywania do 2020 roku – uważają Konfederacja Lewiatan, Polski Związek Pracodawców Przemysłu Wydobywczego, Organizacja Polskiego Przemysłu Poszukiwawczo-Wydobywczego i Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego.

Branża wydobywcza, oceniając projekt ustawy o specjalnym podatku węglowodorowym, który trafił do Sejmu, wskazuje, że w przypadku, gdyby jednak niezbędne okazało się wprowadzenie specjalnego podatku węglowodorowego już teraz, to należałoby go powiązać z dochodami faktycznie osiąganymi ze sprzedaży kopaliny, a nie z określonym wskaźnikiem rynkowym, który służy do obliczenia należności podatkowych inwestorów zagranicznych.

– Naszym zdaniem brak jest spójności między projektem ustawy o specjalnym podatku węglowodorowym i projektem zmiany ustawy prawo geologiczne i górnicze. Oba wprowadzają te same podatki (od wydobycia ropy naftowej i gazu, opłaty eksploatacyjne), co w rezultacie prowadzi do podwójnego opodatkowania wydobycia – mówi Daria Kulczycka, dyrektorka departamentu energii i zmian klimatu Konfederacji Lewiatan.

Zdaniem przedstawicieli branży podatek od nieruchomości powinien być naliczany w sposób scentralizowany, aby zapewnić wyrównanie stawek i sposobu jego naliczania w różnych regionach Polski. Konieczne jest również wprowadzenie zmian umożliwiających wdrożenie zakładanych przepisów, które będą sprzyjać zagospodarowaniu złóż niekonwencjonalnych.

Najważniejsze uwagi do projektu ustawy o specjalnym podatku węglowodorowym

• Niespójność między projektem ustawy o podatku węglowodorowym a projektem prawa geologicznego i górniczego
Projekty ustaw przewidują wprowadzenie dwóch rodzajów opłat typu royalty:
‒ specjalny podatek od wydobycia niektórych kopalin, przewidziany w ustawie o podatku węglowodorowym;
‒ opłata eksploatacyjna, przewidziana prawem geologicznym i górniczym.
Biorąc pod uwagę, że te dwie instytucje fiskalne pełnią bardzo zbliżoną, o ile nie identyczną rolę, jesteśmy zdania, że wprowadzenie ich obu jednocześnie nie jest potrzebne. Rezygnacja z koncepcji podatku specjalnego w systemie fiskalnym znacznie uprościłaby zasady funkcjonowania branży.

• Nowe wymagania w zakresie prowadzenia ewidencji i obciążenia administracyjne

Specjalny podatek węglowodorowy (SPW) nakłada wymóg prowadzenia ewidencji w zupełnie nowy sposób, zamiast stosowania w możliwie największym zakresie standardów przyjętych w obowiązującym systemie podatkowym (VAT/CIT). Ponadto projekt w niewystarczającym stopniu określą formę, w jakiej będzie prowadzona ewidencja.

Wprowadzenie i jednoczesne obowiązywanie różnych, bliżej nieokreślonych rozwiązań w zakresie ewidencji (konieczność prowadzenia kilku ewidencji, np. dla celów specjalnego podatku węglowodorowego, podatku od wydobycia niektórych kopalin, kopalin wykorzystanych do celów badawczych, do odliczenia od podatku od wydobycia niektórych kopalin niewykorzystanej w CIT straty) stwarza niepożądane obciążenia administracyjne i komplikacje tak dla administracji państwowej, jak i dla przemysłu.

Proponujemy wprowadzenie jednolitego wymogu prowadzenia ewidencji zgodnie z obecnie przyjętym modelem ewidencjonowania podatków CIT / VAT, z niewielkimi korektami w zakresie naliczania podatków węglowodorowych (odnoszącymi się, na przykład, do amortyzacji czy innych pozycji niepieniężnych).

• Oddzielenie opodatkowania od faktycznych wyników prowadzonej działalności gospodarczej
Wprowadzenie systemu podatkowego, który jest oparty o notowania giełdowe (na Towarowej Giełdzie Energii w przypadku gazu i według notowań OPEC (Daily Basket Price) w odniesieniu do ropy naftowej) spowoduje, że podatek nie zostanie naliczony podmiotom na podstawie faktycznie osiągniętych przychodów ze sprzedaży. Rozumiemy, że Rząd pragnie kontrolować ceny po których naliczany jest podatek, jednak zaproponowany mechanizm może nie być powiązany
z rzeczywistymi warunkami rynkowymi lub z innymi poziomami cen, takimi jak ceny w eksporcie kopalin, różnice między ceną spot i umowną, czy uwzględnienie dodatkowego kosztu hedgingu lub ubezpieczenia, czy też po prostu wynikającymi z większej podaży surowca na polskim rynku.

Ceny urzędowe, które nie są powiązane z wysokością przychodów, mogą skutkować tym, że podatnik zostanie obciążony podatkiem od przychodów, które nigdy nie zostały uzyskane. Dlatego też proponujemy opodatkowanie według przychodów, które zostały faktycznie osiągnięte przez podatnika.

Ponadto proponowany system pomiaru dla celów podatkowych ilości wydobytej kopaliny
i obowiązek podatkowy powinny odpowiednio uwzględniać punkt przekazania zbywanego surowca. Należy pamiętać o tym, że wydobyte węglowodory są w stanie surowym i zawierają inne składniki, takie jak woda i inne elementy nie będące węglowodorami, które uniemożliwiają dokładny pomiar ilości wydobytej kopaliny i sprawiają, że wielkość wydobycia znacznie obiega od wielkości sprzedaży. Proponujemy, by ilość wydobytej była mierzona w chwili jej przekazania do systemu rozdzielczego/przesyłowego.

• Potencjalna niezgodność podatku od wydobycia niektórych kopalin z dyrektywą horyzontalną (dyrektywą 2008/118/WE)
Podatek od wydobycia niektórych kopalin należy zaliczyć do podatków pośrednich. W związku
z tym powinien on posiadać cechy podatku pośredniego określone dyrektywą horyzontalną, która obejmuje również ropę naftową i gaz. Jednak proponowana konstrukcja podatku od wydobycia jest niezgodna z dyrektywą i może okazać się, że będzie niedostosowana do wymagań podatkowych w USA – co ma duże znaczenie w sytuacji, gdy pragniemy pozyskać inwestorów zagranicznych.

• Niesprawiedliwe potraktowanie węglowodorów niekonwencjonalnych
Przedstawione projekty zmian w opodatkowaniu wydobycia kopalin nie przewidują specjalnych zasad opodatkowania węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych (w projekcie złoża niekonwencjonalne są wspominane tylko w kontekście stawek opłaty eksploatacyjnej – 1,5% / 3% w przypadku zasobów niekonwencjonalnych). Ustawa miała wprawdzie w założeniu stworzyć warunki sprzyjające wydobyciu ze złóż niekonwencjonalnych, jednak z analizy projektowanych zmian wynika, że parametry przyjęte w obliczeniach wysokości podatku od wydobycia mogą okazać się niewłaściwe i w konsekwencji znaczna część węglowodorów niekonwencjonalnych może zostać opodatkowana według wyższej stawki (przewidzianej zasadniczo dla węglowodorów konwencjonalnych).

Należy podkreślić, że istnieje wiele złóż, które muszą być eksploatowane z zastosowaniem metod niekonwencjonalnych, choć spełniają tylko jeden z warunków wymaganych dla przyjęcia niższej stawki (np. porowatość). Dlatego też postulujemy uznanie określonych warunków technicznych w zakresie porowatości i przepuszczalności złoża za warunki alternatywne, które są wystarczające do zaliczenia do niższej stawki opodatkowania, a także zwiększenie wymaganego poziomu porowatości z 5 do 10%.

• Wydatki kwalifikowalne w odniesieniu do SPW
Z zadowoleniem przyjmujemy wyrażoną jasno zasadę, że „wydatki kwalifikowalne to wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów z tytułu dostaw wydobytych węglowodorów lub na zabezpieczenie lub ochronę takich przychodów, z wyłączeniem wydatków, które zostały w innej formie zwrócone podatnikowi”.

Wyłączenie uzasadnionych wydatków biznesowych, takich jak ubezpieczenia czy koszty finansowe, wydaje się bezzasadne. Dlatego też zwracamy się z wnioskiem, by wszystkie racjonalne i uzasadnione koszty prowadzenia działalności, w tym wszelkiego rodzaju płatności wnoszone do budżetu w formie podatków, opłat i danin, podlegały odliczeniu.

Ponadto nie możemy się zgodzić na wprowadzenie ograniczenia w postaci trzyletniego okresu pokrywającego poniesione wydatki, w którym przysługuje zwrot, gdyż we wstępnych fazach realizacji inwestycji tego rodzaju wydatki ponoszone są w okresach dłuższych, niż trzy lata.

• Podatek od nieruchomości
Wyjaśnienia wymaga sposób naliczania podatku od nieruchomości na szczeblu centralnym. Podatek od nieruchomości powinien być naliczany przedsiębiorcom wydobywającym węglowodory w sposób prawnie wiążący dla władz lokalnych tak, aby uniknąć różnych interpretacji przez poszczególne gminy i zapewnić inwestorom przewidywalne warunki. Inwestorzy nie powinni być obciążeni obowiązkiem rozliczania w odmienny sposób tego samego podatku w różnych miejscowościach.
Konfederacja Lewiatan