Akcyza na papierosy. Wyższa stawka – niższe wpływy

0

Wyniki przeprowadzonej analizy oznaczają, iż podjęta już przez Ministerstwo Finansów decyzja o utrzymaniu w 2015 r. poziomu opodatkowania wyrobów tytoniowych z 2014 r. jest słuszna. Aby utrzymać zaplanowane wpływy do budżetu należy zachować w 2015 r. dotychczasowy sposób naliczania minimalnego podatku akcyzowego (MET).

W związku z brakiem podwyżki podatku akcyzowego, MET w 2015 r. powinien odpowiadać 100% od średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży papierosów z pierwszych dziesięciu miesięcy 2014 r. Decyzja dot. braku podwyżki podatku akcyzowego jest także w pełni uzasadniona z punktu widzenia obowiązku dostosowywania przepisów krajowych do wymogów UE, gdyż obecne stawki akcyzy osiągnęły już wymagane w regulacjach unijnych parametry (m. in dzięki istniejącemu mechanizmowi podatku minimalnego).

W ciągu ostatnich 10 lat akcyza na papierosy wzrosła o ok. 200%, podczas gdy dynamika wpływów do budżetu państwa stopniowo malała. Wraz z rosnącą stawką akcyzową wzrosła także szara strefa stanowiąca w 2013 r. już 25% wielkości rynku wyrobów tytoniowych w Polsce (konsumpcja nielegalnego tytoniu do palenia jak i papierosów przemycanych i podrabianych). Dalszy wzrost podatku akcyzowego oznaczać może przedłużenie trendu i stratę dla budżetu państwa w wysokości ok. 170-200 mln zł z wpływów podatkowych tylko w 2015 r.

Wpływy z akcyzy od wyrobów tytoniowych kształtują się obecnie na poziomie około 18 miliardów złotych rocznie, co stanowi ok. 8% całości wpływów budżetowych. Do roku 2009 r. podwyższenie stawki akcyzy przekładało się na wzrost przychodów budżetowych, podczas gdy następnie dynamika malała, osiągając w 2013 r. spadek (patrz wykres). Zmiany stawki akcyzy przełożyły się z jednej strony na zmniejszenie rzeczywistej konsumpcji papierosów, a z drugiej na bardzo dynamiczny wzrost szarej strefy, stanowiącej w 2013 r. już 13,9% wielkości rynku papierosowego w Polsce.

Powyższe dane pochodzą z analizy rynku tytoniowego pt. „Wyższa stawka – niższe wpływy”. Raport ten został przygotowany na zlecenie Polskiego Związku Plantatorów Tytoniu (PZPT) przez firmę doradczą PwC.

Czytaj również:  1 października ruszy Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej. Instytucja ma zwiększyć poziom umiędzynarodowienia polskich uczelni

Kluczowe dla zapewnienia efektywnej polityki podatkowej jest znalezienie optymalnej stawki opodatkowania, która z jednej strony zapewni odpowiednie dochody budżetowi państwa, a z drugiej nie będzie motywowała uczestników rynku do przechodzenia do szarej strefy.

Wyznaczenie „złotego środka” zapewniającego wysokie wpływy budżetowe z podatków i możliwości rozwoju dla przedsiębiorstw zawsze jest wyzwaniem. Po przekroczeniu pewnego poziomu stawek podatkowych dalsze ich podwyższanie może bowiem prowadzić do obniżenia dochodów podatkowych. Może się to stać zarówno przez rozwój szarej strefy jak i przez pogorszenie warunków funkcjonowania danej branży. W krańcowych przypadkach to obniżka stawki opodatkowania może prowadzić do wzrostu dochodów podatkowych.

„Jak wynika z przeprowadzonych analiz kluczowe dla określenia potencjalnych skutków zmiany stawek podatkowych jest ustalenie, w którym miejscu tzw. krzywej Laffera znajduje się dany rynek i jak w związku z tym zadziała zmiana akcyzy. Dane z ostatnich lat wskazują, iż obecnie znajdujemy się w takim punkcie, w którym dalsze podnoszenie stawki podatku akcyzowego od papierosów może być kontr produktywne” – mówi Mateusz Walewski, Ekonomista w PwC.