Unia Europejska ogłosiła plan o wartości 3 miliardów euro mający na celu zmniejszenie strategicznej zależności od Chin w zakresie metali ziem rzadkich i innych surowców kluczowych dla europejskiego przemysłu. Inicjatywa ReSourceEU, zaprezentowana przez Komisję Europejską, zakłada finansowanie 25–30 projektów związanych z wydobyciem, rafinacją i recyklingiem, realizowanych zarówno w Europie, jak i w krajach partnerskich. Plan jest odpowiedzią na rosnące napięcia geopolityczne oraz ograniczenia eksportowe wprowadzane przez Pekin. Wiceprzewodniczący Komisji Stephane Séjourné podkreślił, że UE musi zagwarantować własną niezależność w obszarze surowców krytycznych. Jak wskazano, materiały te są niezbędne dla sektorów motoryzacyjnego, elektronicznego i obronnego.
Kluczowym elementem strategii ma być utworzenie Europejskiego Centrum Surowców Krytycznych na początku 2026 roku. Instytucja ta będzie wzorowana na japońskiej agencji JOGMEC i zajmie się monitorowaniem zapotrzebowania przemysłu oraz koordynacją wspólnych zakupów surowców w imieniu państw członkowskich. Centrum będzie również odpowiedzialne za tworzenie i zarządzanie strategicznymi rezerwami surowców. Jak wyjaśnił Séjourné, jego zadania obejmą ocenę potrzeb rynkowych, organizację wspólnych zamówień oraz magazynowanie i dystrybucję materiałów. Dodatkowo UE planuje ograniczyć eksport złomu metalowego i odpadów z magnesów trwałych, aby promować ich recykling na terenie Europy.
Decyzje Brukseli wynikają z gwałtownego wzrostu presji geopolitycznej. Chiny, które posiadają większość globalnych rezerw metali ziem rzadkich, wprowadziły w 2025 roku zaostrzone kontrole eksportu, najpierw w kwietniu, a następnie w październiku, choć część z nich została później zawieszona. Europa musi jednocześnie mierzyć się z bardziej konfrontacyjną polityką handlową Stanów Zjednoczonych pod rządami Donalda Trumpa. Komisarz UE ds. handlu Maroš Šefčovič ocenił, że handel stał się narzędziem presji politycznej, a łańcuchy dostaw znajdują się pod silną presją. UE stara się więc ograniczyć swoje podatności, szczególnie w sektorach związanych z transformacją energetyczną i technologiami zaawansowanymi.
Zgodnie z założeniami programu ReSourceEU środki finansowe mają pochodzić z funduszy unijnych oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Celem jest zmniejszenie zależności Europy od importu surowców krytycznych nawet o 50 procent do 2029 roku. Szacuje się, że Europa importuje rocznie około 20 tysięcy ton magnesów trwałych, z czego aż 17–18 tysięcy ton pochodzi z Chin, co stanowi około 98 procent europejskiego rynku. Nowy pakiet działań ma umożliwić UE wzmocnienie swoich zdolności produkcyjnych i recyklingowych oraz poprawić odporność strategicznych łańcuchów dostaw. Władze unijne podkreślają, że inwestycje w sektor surowców krytycznych są niezbędne, aby utrzymać konkurencyjność gospodarki i ograniczyć ryzyka wynikające z globalnych napięć.
