Ceny energii i paliw ponownie znalazły się na pierwszym miejscu wśród czynników, które zdaniem przedsiębiorców będą zwiększać koszty prowadzenia działalności. Z październikowego badania GUS wynika, że w przemyśle i handlu detalicznym wskazało je ponad 85 proc. firm w każdym województwie. Jednocześnie koniunktura gospodarcza w wielu branżach poprawiła się w porównaniu z ubiegłym rokiem, choć przedsiębiorcy nadal ostrożnie oceniają najbliższe miesiące.
Energia i paliwa największym źródłem obaw przedsiębiorców
Z opublikowanego w listopadzie raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Koniunktura gospodarcza. Raport wojewódzki 2026” wynika, że ceny energii i paliw są najczęściej wskazywanym czynnikiem, który może zwiększyć koszty funkcjonowania przedsiębiorstw w najbliższym kwartale. Problem szczególnie wyraźnie widać w przetwórstwie przemysłowym, handlu detalicznym i transporcie.
W przetwórstwie przemysłowym we wszystkich 16 województwach co najmniej 86 proc. przedsiębiorców wymieniło energię i paliwa wśród najważniejszych czynników przyszłego wzrostu kosztów. Najwyższy odsetek odnotowano w województwie warmińsko-mazurskim (96,5 proc.), podlaskim (95,7 proc.) i lubuskim (95,4 proc.).
W każdym województwie większy odsetek przedsiębiorstw przemysłowych wskazywał ten czynnik niż w październiku 2025 r. Największy wzrost wystąpił w lubuskim – o 27 pkt proc. – oraz podlaskim, gdzie wyniósł 25,7 pkt proc. W zakładach produkcyjnych energia wpływa bezpośrednio na koszty procesów technologicznych, a paliwa na transport surowców i gotowych produktów.
Handel detaliczny: ponad 85 proc. firm wskazuje energię
W handlu detalicznym we wszystkich województwach ponad 85 proc. badanych przedsiębiorstw uznało ceny energii i paliw za jeden z najważniejszych czynników możliwego wzrostu kosztów. Najwyższy odsetek wystąpił w lubelskim (95,8 proc.), świętokrzyskim (95,3 proc.) oraz kujawsko-pomorskim (95,2 proc.).
W porównaniu z październikiem 2025 r. udział takich odpowiedzi wzrósł we wszystkich regionach, najbardziej w łódzkim (o 20,3 pkt proc.) i dolnośląskim (o 18,4 pkt proc.). Dla sklepów energia oznacza wydatki na oświetlenie, chłodnictwo i utrzymanie lokali, a paliwa zwiększają koszty dostaw.
Ważne są również koszty najmu. W województwie pomorskim na czynsze i wynajem lokali wskazało 67,9 proc. przedsiębiorców handlowych, w podlaskim 63,4 proc., a w lubelskim 61,3 proc.
Transport szczególnie narażony na koszty paliw
W transporcie i gospodarce magazynowej ceny energii i paliw były najczęściej wskazywanym czynnikiem przyszłego wzrostu kosztów w 14 województwach. W 11 regionach wymieniło je ponad 90 proc. ankietowanych firm.
W województwach kujawsko-pomorskim, lubuskim i podlaskim energię i paliwa wskazali wszyscy przedsiębiorcy uczestniczący w tej części badania. W skali roku największy wzrost udziału takich odpowiedzi odnotowano w opolskim – o 52,4 pkt proc.
W województwach wielkopolskim i pomorskim firmy transportowe częściej wskazywały jednak koszty zatrudnienia. W Wielkopolsce uwzględniło je 90,8 proc. badanych, a w opolskim aż 93,8 proc. Możliwość przeniesienia wyższych kosztów na odbiorców zależy między innymi od stawek przewozowych i zapisów umów z klientami.
Budownictwo: koszt pracowników i materiałów pozostaje problemem
W budownictwie ceny energii i paliw były najczęściej wskazywanym źródłem przyszłego wzrostu kosztów w 15 województwach. Udział przedsiębiorców wymieniających ten czynnik wyniósł od 64,5 proc. w opolskim do 98,3 proc. w zachodniopomorskim.
Duże znaczenie mają także koszty zatrudnienia. W województwie kujawsko-pomorskim wskazało je 81,7 proc. firm budowlanych, w opolskim 81 proc., a w lubelskim 80,4 proc. W Opolskiem koszty pracy wymieniano częściej niż ceny energii i paliw.
Z części badania dotyczącej bieżących barier działalności wynika, że koszty materiałów stały się większym problemem niż przed rokiem we wszystkich województwach. Największy wzrost udziału firm wskazujących tę barierę wystąpił w podkarpackim (o 31,9 pkt proc.) i lubuskim (o 23,8 pkt proc.).
Presja kosztowa utrzymuje się przy słabszych ocenach nowych zamówień. W większości województw firmy budowlane sygnalizowały spadek liczby zamówień, ograniczenie produkcji budowlano-montażowej i pogorszenie sytuacji finansowej. Przedsiębiorcy przewidywali dalszy spadek liczby zamówień w najbliższych trzech miesiącach.
Koniunktura lepsza niż rok temu, ale w wielu regionach nadal ujemna
W październiku 2026 r. regionalny wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury wzrósł w porównaniu z rokiem poprzednim w 12 województwach w każdej z trzech branż: przetwórstwie przemysłowym, budownictwie oraz transporcie i gospodarce magazynowej.
Poprawa rok do roku nie oznacza jednak przewagi dobrych ocen. W przemyśle wskaźnik pozostawał ujemny w 10 województwach, a w handlu detalicznym w 11. W budownictwie dodatnie wartości odnotowano w połowie regionów.
Najniższą wartość wskaźnika dla przemysłu GUS odnotował w opolskim (minus 8,0 pkt), w budownictwie w świętokrzyskim (minus 15,8 pkt), a w handlu detalicznym ponownie w opolskim (minus 19,8 pkt). W porównaniu z wrześniem poprawę ocen w większości regionów odnotowano przede wszystkim w transporcie i gospodarce magazynowej.
Informacja i komunikacja: lepsza koniunktura, ale droższa praca
W sekcji informacji i komunikacji dodatni regionalny wskaźnik koniunktury odnotowano w 12 województwach. Najwyższe wartości wystąpiły w podlaskim (26,8 pkt), podkarpackim (17,8 pkt) i dolnośląskim (17,6 pkt).
Przedsiębiorstwa tej branży częściej niż ceny energii i paliw wskazywały koszty zatrudnienia jako czynnik mogący zwiększać ich wydatki w najbliższym kwartale. W podlaskim wymienili je wszyscy przedsiębiorcy uczestniczący w badaniu, a w kujawsko-pomorskim 95,1 proc.
Istotną barierą jest także otoczenie prawne. W podlaskim niejasne, niespójne i niestabilne przepisy wskazało 79,9 proc. przedsiębiorstw z informacji i komunikacji, a w świętokrzyskim 73,2 proc. W 11 województwach udział firm zgłaszających ten problem był wyższy niż przed rokiem.
Koszty zatrudnienia nadal ograniczają działalność
Odrębna część raportu GUS, dotycząca barier prowadzenia działalności, potwierdza znaczenie kosztów zatrudnienia dla przedsiębiorców. Szczególnie często wskazują je firmy budowlane, transportowe oraz zajmujące się zakwaterowaniem i gastronomią.
W Wielkopolsce koszty zatrudnienia uznało za barierę 94,7 proc. przedsiębiorstw z zakwaterowania i gastronomii. W zachodniopomorskim udział takich odpowiedzi wyniósł 89,7 proc., a w warmińsko-mazurskim 87,2 proc.
W transporcie najwyższe odsetki odnotowano w dolnośląskim (83,8 proc.) oraz opolskim (82,5 proc.). W budownictwie najczęściej wskazywali tę barierę przedsiębiorcy z łódzkiego (81,4 proc.).
Na działalność części firm wpływa również niepewność gospodarcza. W transporcie i gospodarce magazynowej wskazało ją 80,5 proc. przedsiębiorców z łódzkiego oraz 76,7 proc. z kujawsko-pomorskiego. W handlu hurtowym odsetek ten osiągnął 64,2 proc. w województwie opolskim.
Źródło: GUS, Urząd Statystyczny w Zielonej Górze, „Koniunktura gospodarcza. Raport wojewódzki 2026”, dane za październik 2026 r. Wskazania dotyczą obaw ankietowanych przedsiębiorców, a nie prognozowanego przez GUS wzrostu cen.
