ORLEN z największą poprawą w badaniu IEA. Koncerny naftowe wciąż nie wykazują wyraźnego spadku emisji

ORLEN poprawił wynik w międzynarodowym badaniu działań klimatycznych koncernów naftowo-gazowych z 8 do 17,5 punktu. To największy wzrost wśród 113 ocenionych przedsiębiorstw. Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej pokazuje jednak, że branża znacznie lepiej radzi sobie z raportowaniem i przygotowywaniem strategii niż z ograniczaniem emisji. Światowe emisje metanu z sektora ropy i gazu nadal wynoszą około 80 mln ton rocznie.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP) i Environmental Defense Fund (EDF) przeanalizowały działania przedsiębiorstw odpowiadających za około 80 proc. światowej produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego. Wyniki opublikowano 12 listopada w raporcie „Pledges to Progress 2026”.

Autorzy ocenili cele klimatyczne koncernów, strategie ich realizacji oraz zakres ujawnianych informacji. Średnia punktacja wzrosła z 9 do 10 punktów na 25 możliwych.

ORLEN poprawił ocenę o 9,5 punktu

ORLEN uzyskał 17,5 punktu za 2025 r., wobec 8 punktów za 2023 r. Żadne inne przedsiębiorstwo objęte badaniem nie poprawiło wyniku w takim stopniu.

Na wzrost oceny polskiego koncernu wpłynęły przede wszystkim lepiej udokumentowane strategie ograniczania emisji i bardziej szczegółowe raportowanie podejmowanych działań. Punktacja dotycząca samych celów klimatycznych pozostała bez zmian.

W listopadzie 2024 r. ORLEN przystąpił do inicjatywy Oil and Gas Decarbonization Charter (OGDC). Jej uczestnicy zobowiązali się do działań na rzecz osiągnięcia zerowych emisji netto z działalności operacyjnej do 2050 r. oraz ograniczenia emisji metanu i rutynowego spalania gazu do 2030 r.

Największy wzrost punktacji nie oznacza jednak, że ORLEN ograniczył emisje bardziej niż pozostałe koncerny. Badanie IEA ocenia przede wszystkim przejrzystość przedsiębiorstw, ich strategie oraz informacje o realizacji zobowiązań. Nie jest rankingiem firm, które osiągnęły największą redukcję emisji.

Większość koncernów poprawiła wyniki tylko nieznacznie

Na tle ORLEN postępy pozostałych przedsiębiorstw były znacznie mniejsze. W przypadku 80 spośród 113 ocenionych firm zmiana punktacji wyniosła mniej niż dwa punkty. Poprawę o co najmniej dwa punkty odnotowało 27 przedsiębiorstw, a pięć uzyskało wynik niższy o co najmniej dwa punkty. Jedna firma została oceniona po raz pierwszy.

Najwyższą ocenę otrzymał norweski Equinor — 23,5 punktu. Za nim znalazły się Oxy z wynikiem 23 punktów, Repsol z 22,5 punktu oraz TotalEnergies z 22 punktami. Shell i Petrobras uzyskały po 21,5 punktu.

Przedsiębiorstwa należące do Oil and Gas Climate Initiative (OGCI) osiągnęły średnio około 19 punktów. Wśród sygnatariuszy OGDC średnia wyniosła 13 punktów, wobec 12 punktów w 2023 r.

Na drugim końcu zestawienia znalazło się dziewięć firm, które nie otrzymały żadnego punktu. Aż 18 przedsiębiorstw nie opublikowało raportu zrównoważonego rozwoju za żaden z lat 2023–2025.

Koncerny lepiej raportują emisje, ale ich redukcja postępuje wolno

IEA odnotowała poprawę w 18 spośród 25 ocenianych wskaźników. Największy wzrost dotyczył analiz możliwości ograniczenia emisji metanu, gdzie średnia punktacja zwiększyła się o około 60 proc. W przypadku analiz ekonomicznych takich działań poprawa wyniosła około 50 proc.

Słabiej wypadły informacje o finansowaniu redukcji emisji. Średnia ocena dotycząca ujawniania inwestycji w ograniczanie emisji metanu spadła o 25 proc. Był to najsłabiej oceniony wskaźnik w całym badaniu.

Dla inwestorów i analityków ma to istotne znaczenie. Samo przyjęcie celu klimatycznego nie pozwala ocenić kosztów jego realizacji. Potrzebne są dane o planowanych nakładach, terminach inwestycji oraz przewidywanych efektach.

IEA zwraca uwagę, że raportowane przez przedsiębiorstwa emisje metanu i pozostałych gazów cieplarnianych z działalności operacyjnej nie wykazują istotnego spadku między 2023 a 2025 r. Branża przygotowuje coraz więcej strategii, ale ich wpływ na wielkość emisji pozostaje ograniczony.

Emisje metanu nadal sięgają 80 mln ton rocznie

Według szacunków IEA światowe emisje metanu związane z sektorem ropy i gazu utrzymują się na poziomie bliskim 80 mln ton rocznie. Metan jest głównym składnikiem gazu ziemnego, dlatego jego wycieki oznaczają również utratę surowca, który mógłby zostać sprzedany lub wykorzystany do produkcji energii.

Problemem pozostaje spalanie gazu w pochodniach, stosowane m.in. podczas wydobycia ropy naftowej. W 2025 r. na świecie spalono w ten sposób niemal 170 mld m³ gazu.

Ograniczenie tego zjawiska wymaga inwestycji w instalacje do zbierania, przetwarzania i transportu gazu. Ich opłacalność zależy od wielkości wydobycia, lokalizacji złóż, dostępnej infrastruktury oraz cen surowca.

Dane przedstawiane przez koncerny nie zawsze odpowiadają niezależnym szacunkom. W grupie przedsiębiorstw ujawniających informacje o spalaniu gazu jego intensywność, czyli ilość spalanego gazu w stosunku do wielkości produkcji, spadła w latach 2023–2025 o prawie 25 proc.

Tymczasem szacunki Banku Światowego wskazują na wzrost ilości spalanego gazu i intensywności spalania w skali całego sektora. Jedną z przyczyn rozbieżności jest zakres danych. Raporty przedsiębiorstw obejmują wybrane instalacje i firmy, natomiast niezależne szacunki odnoszą się do znacznie większej części światowej produkcji.

Wydatki na ograniczanie emisji rosną, ale nie we wszystkich firmach

Wśród ponad 30 przedsiębiorstw, które opublikowały odpowiednie dane, wydatki na czystą energię i ograniczanie emisji operacyjnych wzrosły w latach 2023–2025 o około 65 proc.

Eni, PetroChina i TotalEnergies zwiększyły roczne nakłady w tych obszarach ponad dwukrotnie. Chevron i BP wykazały natomiast spadki przekraczające 60 proc.

Dla koncernów naftowo-gazowych inwestycje w ograniczanie emisji oznaczają dodatkowe wydatki na modernizację instalacji, wykrywanie wycieków, zagospodarowanie gazu i zmianę technologii produkcji. Część przedsięwzięć może przynosić oszczędności dzięki ograniczeniu strat surowca, ale nie wszystkie mają równie szybki zwrot.

IEA wskazuje, że niewiele firm przedstawia szczegółowe plany przyszłych nakładów. Bez takich informacji trudno ustalić, czy przedsiębiorstwa przeznaczyły wystarczające środki na realizację przyjętych zobowiązań.

Co mierzy punktacja IEA?

Badanie obejmuje 25 wskaźników podzielonych na trzy grupy. Sześć dotyczy celów ograniczania emisji, osiem strategii ich realizacji, a jedenaście przejrzystości i raportowania.

Za spełnienie danego kryterium przedsiębiorstwo otrzymuje jeden punkt, za częściowe spełnienie pół punktu, a za brak spełnienia zero. Maksymalna ocena wynosi 25 punktów.

W analizie uwzględniono m.in. cele redukcji emisji, identyfikację źródeł metanu, plany ograniczania wycieków, informacje o inwestycjach oraz szczegółowość sprawozdań.

Autorzy wykorzystali publicznie dostępne materiały opublikowane do 5 listopada 2026 r. Dla 78 przedsiębiorstw najnowsze informacje pochodziły z 2025 r., natomiast dla 35 firm z 2024 r.