Prawie połowa administracji podatkowych objętych badaniem OECD korzysta ze sztucznej inteligencji. Algorytmy pomagają wykrywać oszustwa podatkowe, oceniać ryzyko i obsługiwać podatników. Jeszcze powszechniejsza jest automatyczna wymiana informacji między systemami informatycznymi. Z raportu opublikowanego 12 listopada 2026 r. wynika, że cyfryzacja podatków coraz częściej obejmuje nie tylko elektroniczne deklaracje, lecz także bezpośrednie przekazywanie danych z firm do urzędów.
OECD zebrała informacje o rozwiązaniach technologicznych stosowanych przez administracje podatkowe w 108 gospodarkach. Raport „Digitalisation and Digital Transformation in Tax Administrations: Regional Trends and Insights” opisuje zarówno rozwiązania już stosowane, jak i technologie dopiero rozwijane. Około trzech czwartych administracji ma strategię transformacji cyfrowej.
AI pomaga wykrywać oszustwa podatkowe
Wśród administracji korzystających z AI technologia służy przede wszystkim wykrywaniu oszustw i uchylania się od opodatkowania (74 proc.) oraz ocenie ryzyka (70 proc.). Algorytmy mogą wskazywać nietypowe rozliczenia i sprawy wymagające dokładniejszej analizy przez urzędników.
Z wirtualnych asystentów korzysta 57 proc. administracji stosujących AI, a 49 proc. wykorzystuje ją do wspierania decyzji administracyjnych. Te odsetki dotyczą wyłącznie instytucji korzystających z AI, nie wszystkich 108 uczestników badania. OECD nie stwierdza, że sztuczna inteligencja zastępuje urzędników lub samodzielnie podejmuje ostateczne decyzje.
Ponad 80 proc. administracji rozwija interfejsy API
Ponad 80 proc. badanych administracji rozwija interfejsy API, które umożliwiają wymianę informacji między systemami urzędowymi a oprogramowaniem przedsiębiorstw. Nie jest to jednak równoznaczne z pełnym wdrożeniem wszystkich usług. API mogą służyć między innymi do przekazywania deklaracji, danych księgowych i informacji o płatnościach.
Wśród administracji rozwijających API blisko 60 proc. udostępnia katalog interfejsów zewnętrznym użytkownikom, a 65 proc. współpracuje z podmiotami trzecimi przy projektowaniu rozwiązań. Takie połączenia mogą ograniczać konieczność ręcznego przepisywania informacji.
Cyfryzacja administracji podatkowych według OECD
Odsetek administracji deklarujących dane rozwiązanie
Źródło: OECD, 2026. Wartości przybliżone; długości słupków orientacyjne. Rozwijanie API nie oznacza pełnego wdrożenia.
Dane trafiają do urzędów bezpośrednio z firm
Nieco ponad 60 proc. administracji deklaruje otrzymywanie danych bezpośrednio z systemów przedsiębiorstw, także poza informacjami o wynagrodzeniach. W tej grupie 82 proc. umożliwia automatyczne przesyłanie przynajmniej części danych bez udziału człowieka.
Trzy czwarte administracji pozyskuje informacje również od innych podmiotów, takich jak instytucje finansowe. Ponad 80 proc. wymienia duże zbiory danych z innymi instytucjami publicznymi. Zakres tych rozwiązań różni się między gospodarkami.
Deklaracje coraz częściej są wstępnie wypełniane
Administracje podatkowe wykorzystują już posiadane informacje do przygotowywania deklaracji, które podatnik może sprawdzić i zatwierdzić. Najbardziej rozpowszechnione są takie rozwiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, szczególnie w części krajów europejskich.
Rozwijane są także rozwiązania dotyczące VAT i rozliczeń przedsiębiorstw. Ich działanie zależy od dostępności danych z faktur elektronicznych, systemów księgowych i innych rejestrów. Nie oznacza to, że w każdej administracji przedsiębiorcy otrzymują już kompletne, automatycznie przygotowane deklaracje.
Cyfryzacja wymaga kontroli algorytmów
Około 75 proc. administracji ma strategię transformacji cyfrowej, ale poszczególne projekty znajdują się na różnych etapach. Wśród instytucji korzystających z AI 85 proc. deklaruje ograniczenia dotyczące jej stosowania, natomiast 40 proc. ma ramy etyczne odnoszące się do tej technologii.
Według OECD 81 proc. administracji wykorzystujących AI sprawdza dane wejściowe, 81 proc. testuje odpowiedzi systemów, a 79 proc. monitoruje wyniki. Są to deklaracje instytucji, a nie niezależnie potwierdzone pomiary skuteczności.
Dane pochodzą z deklaracji administracji
Raport OECD z 12 listopada 2026 r. liczy 112 stron i opiera się na bazie Inventory of Tax Technology Initiatives. Przedstawia przede wszystkim informacje za 2025 r., przekazane przez same administracje podatkowe. OECD zastrzega, że nie weryfikowała ich niezależnie.
Wskaźniki dotyczą różnych grup respondentów zależnie od pytania. Nie można zatem traktować ich jako porównywalnych miar skuteczności technologii ani wyciągać z nich wniosków o wzroście wpływów podatkowych czy oszczędnościach urzędów.
Źródło: OECD, Digitalisation and Digital Transformation in Tax Administrations: Regional Trends and Insights, 12 listopada 2026 r.