Zgodnie z propozycjami Komisji Europejskiej, po 2014 r. duże przedsiębiorstwa nie będą mogły finansować nowych inwestycji z funduszy strukturalnych. Dodatkowo, na Mazowszu zostaną pozbawione dostępu do ulg podatkowych w Specjalnych Strefach Ekonomicznych czy dotacji z budżetu państwa. Eksperci firmy doradczej Deloitte uważają nowe przepisy proponowane przez Komisję Europejską za niekorzystne dla dalszego rozwoju gospodarczego w Polsce i rekomendują częściowe utrzymanie dotychczasowych zasad przyznawania pomocy publicznej.
Zmiany, o których mowa zawarto w dwóch dokumentach: rozporządzeniu w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz projekcie RAG, dotyczącym wytycznych w sprawie regionalnej pomocy państwa na lata 2014-2020. Najważniejsze dotkną przede wszystkim dużych przedsiębiorstw, które nie będą mogły starać się już o wsparcie z funduszy UE na tzw. inwestycje produkcyjne. „W praktyce oznaczać to będzie możliwość przyznawania dotacji UE na inwestycje związane z podniesieniem poziomu innowacyjności produkcji lub usług, w związku z utworzeniem nowego lub rozwojem istniejącego przedsiębiorstwa tylko firmom z sektora MŚP. To z kolei skutkuje brakiem możliwości dofinansowania wydatków kapitałowych związanych z rozbudową i wdrożeniem innowacyjnych rozwiązań w dużych przedsiębiorstwach” – tłumaczy Magdalena Burnat-Mikosz, Partner, Lider zespołu R&D and Government Incentives w Europie Środkowej, Deloitte. „Planowane zmiany nie obejmują możliwości uzyskiwania dotacji przez duże firmy na działalność B+R i niskoemisyjną gospodarkę” – dodaje Magdalena Burnat–Mikosz.
Po 2014 r. największe zmiany czekają jednak przedsiębiorców z województwa mazowieckiego, w którym (według danych Eurostatu) w ostatnich latach dochód na jednego mieszkańca przekroczył 90 proc. średniego unijnego PKB. A to oznacza dostępność ograniczenie dostępności jakiegokolwiek wsparcia na nowe inwestycje. Duzi przedsiębiorcy (w tym spółki komunalne) działający, lub planujący podjęcie działalności na Mazowszu nie będą mieli więc już możliwości ubiegania się o wsparcie w ramach polityki regionalnej na inwestycje w jakiejkolwiek formie i z jakichkolwiek źródeł. „Tak wysoki poziom PKB Mazowsze zawdzięcza przede wszystkim Warszawie. Po wyłączeniu stolicy wskaźnik ten znalazłby się prawdopodobnie poniżej 75 proc., co oznaczałoby, że Mazowsze nadal znajduje się w grupie obszarów słabiej rozwiniętych” – mówi Michał Turczyk, Senior Manager w Zespole R&D and Government Incentives, Deloitte.
Nowe rozporządzenia wprowadzają dodatkowo kilka znaczących zmian. Rozpoczęcie prac nad projektem będzie możliwe dopiero po wydaniu decyzji o przyznaniu wsparcia, co znacząco wpłynie na terminy realizacji planowanych inwestycji, jak również na same decyzje o realizacji inwestycji w Polsce, z uwagi na długi okres oczekiwania na decyzje o dofinansowaniu (często nawet powyżej roku). Dotąd ich start był możliwy już po złożeniu przez beneficjenta wymaganej dokumentacji. Zgodnie z planowanymi zmianami, znaczącemu obniżeniu ulegnie również wartość kosztów kwalifikowanych. W przypadku pomocy podlegającej indywidulanej notyfikacji oraz pomocy inwestycyjnej w ramach zgłoszonego programu na rzecz dużych przedsiębiorstw mają one zostać ograniczone tylko do nadwyżki ponad wariant alternatywny zakładający brak pomocy. Ekspertów Deloitte niepokoją także propozycje zmian w kwestiach regionalnej pomocy państwa, jak choćby nowa definicja „pojedynczego projektu inwestycyjnego”. W świetle nowych przepisów za taką będzie można uznać każdą inwestycję rozpoczętą przez tego samego beneficjenta w okresie trzech lat od dnia rozpoczęcia prac nad inną inwestycją objętą pomocą w tym samym regionie NUTS 3. Ograniczeniom ulegnie także m.in. finansowanie na tzw. pomoc operacyjną (koszty zatrudnienia, usług, energii czy czynszu), ale też w branżach, które instytucje unijne uznają za upadające.
Zdaniem ekspertów Deloitte proponowane przez Komisję Europejską zmiany mogą skutkować negatywnymi konsekwencjami dla rozwoju przedsiębiorczości w Polsce i spowolnić proces dyfuzji innowacji w regionach, w tym wśród małych i średnich przedsiębiorców. Innowacyjność gospodarek i regionów jest zależna od dostępu do nowej wiedzy. „Proponowane zmiany są dyskryminujące przede wszystkim dla dużych przedsiębiorców. Mogą spowodować zahamowanie wielu planowanych inwestycji, a co za tym idzie nie powstaną nowe miejsca pracy, ale przede wszystkim osłabią transfer wiedzy i know–how do otoczenia” – wyjaśnia Michał Turczyk.
Kiedy nowe przepisy mogą zacząć obowiązywać? Ostateczna wersja wytycznych w sprawie regionalnej pomocy państwa zostanie uchwalona prawdopodobnie w maju br. Z kolei w Parlamencie Europejskim toczą się rozmowy nad projektem rozporządzenia w sprawie EFRR. Zgodnie z planem ma ono zostać przyjęte do końca czerwca br. w ramach prezydencji irlandzkiej, jednakże z uwagi na istotne rozbieżności pomiędzy stanowiskami instytucji europejskich oraz państw członkowskich istnieje możliwość niedotrzymania tego terminu.
„Opóźnienia w pracach legislacyjnych wpłyną na termin udostępnienia funduszy strukturalnych w Polsce. Dzisiaj, realnie, mówi się już o drugiej połowie 2014/2015 roku. Jednak kluczowa jest niepewność zasad dotyczących dostępności pomocy regionalnej. Te przepisy powinny zostać przyjęte jak najszybciej by firmy mogły uwzględniać nowe wymagania w swoich planach” – podsumowuje Magdalena Burnat–Mikosz.
