17 marca 2026 r. wchodzą w życie przepisy rozszerzające zakres Systemu Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT) na odzież i obuwie. Zmiany szczególnie odczują podmioty z branży odzieżowej, e-commerce, sieci handlowe oraz sektor transportowo-logistyczny. Za brak zgłoszenia lub błędy grożą surowe sankcje finansowe – do 46% wartości towaru brutto i nie mniej niż 20 tys. złotych. Skala zmian oraz potencjalne konsekwencje powodują, że to ostatni moment na bezpieczne przygotowanie organizacji do nowych obowiązków. Dla wielu podmiotów będzie to pierwsze zetknięcie z systemem monitorowania przewozu towarów i jednocześnie nowy element codziennej działalności operacyjnej.
Nowa kategoria towarów w systemie SENT
System SENT, funkcjonujący od 2017 r. i służący do monitorowania drogowego i kolejowego przewozu określonych towarów, których obrót z perspektywy ustawodawcy wiąże się podwyższonym ryzykiem nadużyć podatkowych, zostaje rozszerzony o kolejną grupę towarów. Od 17 marca 2026 r. obowiązkiem zgłoszeniowym objęte zostaną wybrane kategorie odzieży i obuwia.
Dotychczas system obejmował przede wszystkim paliwa, alkohol, wybrane odpady oraz określone produkty rolne. Rozszerzenie katalogu towarów oznacza objęcie nadzorem szerokiego segmentu rynku tekstylnego i obuwniczego. W praktyce znaczna część standardowych dostaw magazynowych (zarówno krajowych, jak i importowych) w realiach branży retail i e-commerce może podlegać obowiązkowi zgłoszenia. Celem zmian jest ograniczenie nadużyć w zakresie podatku VAT oraz zwiększenie transparentności łańcuchów dostaw.
Choć formalnie przepisy wchodzą w życie 17 marca 2026 r., w praktyce przedsiębiorcy powinni być gotowi operacyjnie z odpowiednim wyprzedzeniem. Proces analizy, wdrożenia i przeszkolenia zespołów wymaga czasu. Odkładanie działań na ostatni moment przed wejściem w życie przepisów znacząco zwiększa ryzyko błędów, które w przypadku SENT mogą być bardzo kosztowne. Wdrożenie SENT w organizacji nie ogranicza się do technicznej rejestracji w systemie PUESC – w praktyce oznacza kompleksowy przegląd łańcuchów dostaw, identyfikację transportów podlegających zgłoszeniu oraz weryfikację klasyfikacji CN towarów i zakresu odpowiedzialności za raportowanie. Niezbędne jest również opracowanie procedur aktualizacji i kontroli poprawności danych – w tym w zakresie masy, ilości i miejsca dostawy – przygotowanie scenariuszy awaryjnych na wypadek niedostępności systemu oraz przeszkolenie zespołów logistyki, księgowości i podatków – mówi Tomasz Bełdyga, Partner w Zespole ds. Podatków Pośrednich, Szef Zespołu ds. cła i handlu międzynarodowego w KPMG w Polsce.
Obowiązki nie tylko dla przewoźników
Nowe regulacje nie dotyczą wyłącznie firm transportowych. Zakres odpowiedzialności zależy od rodzaju przemieszczenia – w przypadku przewozu rozpoczynającego się w Polsce (obowiązek ciąży na podmiocie wysyłającym), w przypadku przewozu z innego państwa UE lub państwa trzeciego do Polski (obowiązek spoczywa na podmiocie odbierającym), w przypadku tranzytu przez Polskę (zgłoszenia dokonuje przewoźnik).
W systemie SENT przypisanie podstawowego obowiązku zgłoszeniowego jednemu z uczestników transakcji nie zwalnia pozostałych podmiotów z realizacji ich własnych, niezależnych obowiązków. Jednocześnie obowiązek zgłoszenia powstaje wyłącznie wtedy, gdy transport pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT, co w praktyce oznacza konieczność prawidłowej identyfikacji transakcji gospodarczej powiązanej z danym przewozem – mówi Maciej Przybył, Menedżer w Zespole ds. Podatków Pośrednich w KPMG w Polsce.
Surowe sankcje i ryzyko operacyjne
Ustawa o SENT przewiduje karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru, nie mniej niż 20 000 zł, za brak zgłoszenia lub podanie nieprawidłowych danych. Dodatkowo przedsiębiorcy muszą liczyć się z ryzykiem operacyjnym tzn. zatrzymaniem środka transportu, wstrzymaniem dostawy, opóźnieniami w realizacji kontraktów czy konsekwencjami reputacyjnymi.
W branży odzieżowej, gdzie sezonowość i terminowość dostaw mają kluczowe znaczenie, co oznacza, że skutki operacyjne mogą być bardziej dotkliwe niż sama kara administracyjna. Rozporządzenie SENT przewiduje również określone wyłączenia i wyjątki np. dla operatorów pocztowych w zakresie przesyłek spełniających definicję paczki pocztowej, natomiast w praktyce większość podmiotów z branży retail nie spełnia przesłanek, aby skorzystać z wyłączeń – mówi Maciej Przybył, Menedżer w Zespole ds. Podatków Pośrednich w KPMG w Polsce.
Dodatkowe obciążenia dla branży TSL
Firmy transportowe powinny szczególnie zwrócić uwagę na konieczność weryfikacji numeru referencyjnego przed rozpoczęciem przewozu. Numer ten jest ważny przez 10 dni, a jego brak może skutkować natychmiastowym wstrzymaniem transportu.
W praktyce będzie wymagało to integracji procesów z klientami, aktualizacji instrukcji dla kierowców, a także wprowadzenia systemów kontroli formalnej dokumentacji przewozowej. Brak odpowiednich procedur będzie mógł prowadzić do sporów pomiędzy przewoźnikiem a zleceniodawcą transportu w zakresie odpowiedzialności za sankcje.
