Europa Środkowo-Wschodnia stała się atrakcyjnym miejscem dla inwestycji światowych producentów samochodów. W 2014 r. w Europie Wschodniej wyprodukowano 3,6 mln pojazdów, co stanowi 21 proc. całkowitej produkcji UE. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej – objętych analizą Coface – znajdują się 33 fabryki samochodów, z których większość została stworzona dzięki inwestycjom zagranicznym. Analiza pokazuje, że pomimo wysokiej dynamiki sprzedaży aut, osiągniętej ostatnio dzięki lokalnym klientom, produkcja aut w Europie Środkowo-Wschodniej zależna jest nadal w znacznym stopniu od popytu zagranicznego.
Rola branży motoryzacyjnej w aktywności gospodarczej Europy Środkowo-Wschodniej
Europa Środkowo-Wschodnia była w stanie przyciągnąć szereg inwestycji zagranicznych dzięki atrakcyjnym kosztom pracy, bliskości geograficznej z Europą Zachodnią, wykwalifikowanym pracownikom oraz polepszającemu się klimatowi dla biznesu. Przedmiotem analizy przeprowadzonej przez Coface jest branża motoryzacyjna w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, w których produkowana jest znaczna liczba samochodów, tj. w Czechach, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii, Słowacji oraz Słowenii. Wyjątkowo silnymi markami w regionie, które dzięki zagranicznym inwestycjom utrzymały się na rynkach światowych są Skoda i Dacia.
Produkcja pojazdów i sprzętu transportowego ma wymierny wpływ na wyniki finansowe Europy Środkowo-Wschodniej. Dla niektórych krajów regionu takich jak Węgry, Czechy, czy Słowacja, sektor ten stanowi 1/10 ich całkowitego wyniku finansowego. Sektor generuje również znaczącą liczbę miejsc pracy – w 2013 roku w 6 krajach poddanych analizie w branży motoryzacyjnej, zatrudnionych było ponad 850 000 pracowników.
Sektor motoryzacyjny stanowi istotną siłę napędową dla gospodarek regionu
Europy Środkowo-Wschodniej. Dzięki napływowi zagranicznych inwestycji, liczba samochodów produkowanych w regionie wzrosła tu ponad dwukrotnie przez ostatnie 10 lat. Największe wzrosty osiągnęły Słowacja, Czechy i Rumunia, gdzie produkcja wzrosła trzy- a nawet czterokrotnie, podczas gdy w Polsce liczba wyprodukowanych samochodów w 2014 r. była zbliżona do poziomu produkcji w 2004 r. Dzięki zwiększeniu mocy produkcyjnych i wyższemu popytowi, Polska będzie jednak umacniać się na pozycji lidera w produkcji samochodów dostawczych przez najbliższe lata – komentuje Grzegorz Sielewicz, główny ekonomista Coface w Europie Środkowo-Wschodniej.
Silne nastawienie na eksport
Eksport pojazdów stanowi znaczącą część handlu zagranicznego krajów
Europy Środkowo-Wschodniej. Dla przykładu na Słowacji stanowi on 25 proc. całkowitego eksportu kraju. Produkcja samochodów w krajach Europy Środkowo-Wschodniej jest silnie nastawiona na klientów zagranicznych. Jednak obecna sytuacja pokazuje, że strefa euro – główny rynek eksportowy – odżywa i pokazuje lepsze perspektywy. Dzięki tym pozytywnym trendom także w innych krajach europejskich zapotrzebowanie na pojazdy wciąż rośnie. Mniejszy popyt na wyprodukowane samochody jest zauważalny w Rosji. Jest to jednak rekompensowane zwiększonym zapotrzebowaniem innych miejsc eksportu i lokalnej sprzedaży w krajach
Europy Środkowo-Wschodniej.
Zwiększanie wewnętrznego popytu poprawia krajową sprzedaż samochodów
Podczas gdy sytuacja na niektórych rynkach zewnętrznych jest niepewna, lokalne rynki pokazują pozytywne prognozy. Popyt na rynkach krajowych Europy Środkowo-Wschodniej zwiększa się dzięki lepszym perspektywom gospodarstw domowych, na które przekłada się bardziej chłonny rynek pracy, łagodniejsza inflacja, niskie ceny paliw, rosnąca pewność klientów oraz atrakcyjne stopy procentowe. Wyższa skłonność do wydawania powoduje bardziej dynamiczną sprzedaż aut w gospodarkach Europy Środkowo-Wschodniej. Klientami są nie tylko gospodarstwa domowe, ale również firmy zwiększające swoje floty samochodów osobowych i pojazdów dostawczych. Auta dostawcze generują wysoką dynamikę sprzedaży dzięki lepszym perspektywom dla biznesu, takim jak przewidywany w tym roku wzrost PKB w strefie euro o 1,5 proc. Zwiększony popyt na pojazdy dostawcze napawa optymizmem, ma to znaczenie zwłaszcza dla polskich fabryk, gdyż to właśnie tam produkuje się znaczną liczbę lekkich pojazdów dostawczych.
Nie mniej jednak zwiększone wydatki krajowe nie wystarczą, aby sektor motoryzacyjny w Europie Środkowo-Wschodniej stał się niezależny od zapotrzebowania płynącego z rynków zewnętrznych. Przy takim nastawieniu na eksport ryzyko związane z pogorszeniem sytuacji na rynkach zagranicznych jest nieuniknione, choć wyższy potencjał wzrostu na rynkach krajowych mógłby zmniejszyć to ryzyko. Niewielki udział Rosji w strukturze eksportu pojazdów z regionu nie wpływa znacząco na jego ogólny wynik, zwłaszcza dzięki lepszym perspektywom w strefie euro.
Rosnące wyniki sprzedaży nie przekładają się na rentowność producentów samochodów
Chociaż na rynku Europy Środkowo-Wschodniej liczba sprzedanych aut rośnie, nie oznacza to podobnego wzrostu rentowności producentów aut. Wielu z nich nadal cierpi z powodu nadmiaru mocy produkcyjnych czy oczekiwań klientów odnośnie znacznych rabatów.
